Η οστεοαρθρίτιδα είναι η πιο κοινή βλάβη των αρθρώσεων στην ιατρική πρακτική και σχετίζεται με τις εκφυλιστικές-δυστροφικές διεργασίες που συμβαίνουν εκεί. Η ασθένεια οφείλεται κυρίως στη γήρανση του σώματος και στην καταστροφή του ιστού των αρθρώσεων και δεν μπορεί να θεραπευτεί πλήρως. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι πολύ πιθανό για ένα άτομο να επιβραδύνει την καταστροφική διαδικασία, να καθυστερήσει την αρθροπάθεια και να διατηρήσει την υγεία των αρθρώσεων για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η οστεοαρθρίτιδα και τα συμπτώματά της
Η καταστροφή της άρθρωσης ξεκινά με τη σταδιακή φθορά του χόνδρου - το κύριο στοιχείο αυτής της κινητής σύνδεσης των οστών, που τα προστατεύει από την τριβή στο σημείο επαφής και χρησιμεύει ως αμορτισέρ κατά τη μηχανική καταπόνηση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτή η διαδικασία προκαλείται από επιδείνωση που σχετίζεται με την ηλικία των μεταβολικών διεργασιών στο ανθρώπινο σώμα και από υποσιτισμό της άρθρωσης. Επομένως, τα συμπτώματα της νόσου εμφανίζονται συνήθως μετά από 40-50 χρόνια. Ωστόσο, η ανάπτυξη αρνητικών αλλαγών στον ιστό του χόνδρου συμβαίνει σε μικρότερη ηλικία και συνίσταται σε σταδιακή απώλεια ελαστικότητας του χόνδρου, λέπτυνση και καταστροφή του.
Η αδυναμία του χόνδρου να εκτελέσει πλήρως τις λειτουργίες του οδηγεί σε αρνητικές αλλαγές στον οστικό ιστό, ο οποίος μπορεί να αναπτυχθεί και να σχηματίσει οστεόφυτα (αναπτύξεις με τη μορφή φυματιών, αγκάθων, αγκίστρων), που προκαλούν πόνο κατά την κίνηση. Σταδιακά, η παθολογική διαδικασία αιχμαλωτίζει τους μυς της άρθρωσης, τους συνδέσμους και τους τένοντες. Η άρθρωση μπορεί να παραμορφωθεί.
Τα ακόλουθα συμπτώματα υποδηλώνουν την ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας:
- πόνος που αυξάνεται με την κίνηση και τη σωματική δραστηριότητα.
- μειωμένη κινητικότητα των αρθρώσεων.
- πρήξιμο και φλεγμονή (σε ορισμένες περιπτώσεις).
- Παραμόρφωση και ακινησία της άρθρωσης (σε σοβαρές μορφές της νόσου).
Η οστεοαρθρίτιδα επηρεάζει κυρίως τα γόνατα, τις αρθρώσεις του ισχίου, την οσφυϊκή και αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης και τα χέρια.
Αιτίες ασθένειας και παράγοντες κινδύνου
Οι κύριες αιτίες της καταστροφής του χόνδρου της άρθρωσης και της ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας περιλαμβάνουν:
- κληρονομική προδιάθεση;
- τραυματισμοί των αρθρώσεων που μπορεί να είναι μικροί αλλά πολλαπλοί και επαναλαμβανόμενοι ή εφάπαξ αλλά σοβαροί (π.χ. τραυματισμοί μηνίσκου).
- αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία στον χόνδρο και τον οστικό ιστό.
Υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα οστεοαρθρίτιδας. Τα κυριότερα είναι το υπερβολικό βάρος, το οποίο αυξάνει το φορτίο στις αρθρώσεις και ο καθιστικός τρόπος ζωής, ο οποίος βλάπτει τη φυσιολογική παροχή αίματος και διατροφή στις αρθρώσεις και επιδεινώνει το μεταβολισμό σε αυτές. Η υπερβολική σωματική δραστηριότητα, οι τοπικές φλεγμονώδεις διεργασίες και οι ορμονικές αλλαγές (π.χ. εμμηνόπαυση) μπορούν επίσης να προκαλέσουν οστεοαρθρίτιδα.
Θεραπεία ή πρόληψη;
Η πλήρης θεραπεία αυτής της ασθένειας είναι αδύνατη - αυτή είναι η γενική γνώμη των ρευματολόγων των οποίων το καθήκον είναι να καταπολεμήσουν την οστεοαρθρίτιδα. Οι σύγχρονες θεραπείες μπορούν να επιβραδύνουν τη διαδικασία καταστροφής του χόνδρου, να μειώσουν τη φλεγμονή, να μειώσουν τον πόνο και να βελτιώσουν την κατάσταση του ασθενούς. Για το σκοπό αυτό, χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της αρθροπάθειας:
- Χονδροπροστατευτικά με βάση τη θειική χονδροϊτίνη και τη γλυκοζαμίνη.
- μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα.
- ενδοαρθρικές ενέσεις υαλουρονικού οξέος ή ορμονικών παρασκευασμάτων.
- φυσικοθεραπευτικές διαδικασίες (υπερηχογράφημα, ηλεκτροφόρηση, θεραπεία με λέιζερ και μαγνητικό πεδίο, εφαρμογές λάσπης).
- Φυσιοθεραπεία.
Σε σοβαρές περιπτώσεις, καταφεύγουν σε χειρουργική επέμβαση και αντικατάσταση της άρθρωσης με πρόσθεση.
Η σύγχρονη ιατρική βλέπει το κύριο καθήκον της καταπολέμησης των ασθενειών στην πρόληψη της οστεοαρθρίτιδας και στην προώθηση ενός τρόπου ζωής που βοηθά στη διατήρηση υγιών αρθρώσεων. Αυτό ισχύει κυρίως για εφήβους και νέους που δραστηριοποιούνται στον αθλητισμό που πρέπει να αναπτύξουν ειδικές δεξιότητες για την προστασία των αρθρώσεων κατά τη διάρκεια της προπόνησης (ζέσταμα και ζέσταμα των αρθρώσεων, χρήση ειδικών προστατευτικών συσκευών: επιγονατίδες, αγκώνες κ.λπ.). Για τα άτομα που δεν ασκούνται, τα πιο σημαντικά μέτρα για την πρόληψη της οστεοαρθρίτιδας είναι η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους και η σωματική δραστηριότητα.
Απώλεια βάρους και δίαιτα
Ως αποτέλεσμα πολυάριθμων μελετών, έχει βρεθεί ότι τα υπέρβαρα άτομα έχουν τριπλάσιο κίνδυνο να αναπτύξουν οστεοαρθρίτιδα. Αυτό εξηγείται όχι μόνο από το γεγονός ότι το υπερβολικό βάρος αυξάνει το φορτίο στις αρθρώσεις, αλλά και από το γεγονός ότι το υπερβολικό λίπος προκαλεί την ανάπτυξη πολλών παθολογικών διεργασιών στο σώμα, οδηγώντας σε σοβαρές ασθένειες όπως ο διαβήτης τύπου 2 και οι καρδιαγγειακές παθήσεις.
Η διατροφή για την πρόληψη της αρθροπάθειας στοχεύει στον κορεσμό του σώματος με θρεπτικά συστατικά που είναι απαραίτητα για την κανονική λειτουργία του αρθρικού χόνδρου και στην επιβράδυνση των εκφυλιστικών διεργασιών σε αυτόν. Η τήρηση των παρακάτω βασικών αρχών όχι μόνο θα σας βοηθήσει να διατηρήσετε τις αρθρώσεις σας σε φόρμα, αλλά και θα αποτρέψετε την αύξηση βάρους:
- Μείωση της περιεκτικότητας σε θερμίδες των τροφίμων με την εξάλειψη ή τον περιορισμό των λιπαρών κρεάτων και πουλερικών.
- καταναλώνουν αρκετά γαλακτοκομικά προϊόντα με χαμηλά λιπαρά για να παρέχουν ασβέστιο στα οστά.
- Αύξηση της αναλογίας δημητριακών, λαχανικών και φρούτων για την παροχή στον οργανισμό βιταμινών και μικροστοιχείων που χρειάζονται οι αρθρώσεις.
Ιδιαίτερη προσοχή στη διατροφή πρέπει να δίνεται σε τροφές και πιάτα που περιέχουν φυσικές ουσίες που προστατεύουν και ενισχύουν τον ιστό του χόνδρου. Αυτές οι ουσίες περιλαμβάνουν κυρίως το κολλαγόνο, μια πρωτεΐνη που αποτελεί μέρος του χόνδρου, των συνδέσμων και του δέρματος των ζώων και των ψαριών. Για το σκοπό αυτό, είναι απαραίτητο να συμπεριλάβετε στη διατροφή ζελέ κρέας, ασπίκι (ειδικά από ψάρι), ζελέ φρούτων και άλλα πιάτα που περιέχουν κολλαγόνο τροποποιημένο με ζελατίνη.
Φυσική δραστηριότητα για την πρόληψη της οστεοαρθρίτιδας
Ο καθιστικός τρόπος ζωής είναι ένας από τους κύριους εχθρούς της ανθρώπινης υγείας, συμπεριλαμβανομένου του μυοσκελετικού συστήματος. Ενώ η σωματική δραστηριότητα σάς επιτρέπει να επιτύχετε ταυτόχρονα πολλούς στόχους που είναι απαραίτητοι για τη διατήρηση των αρθρώσεων και τη γενική ευεξία:
- βελτιώνει την παροχή αίματος και τη διατροφή των ιστών.
- ομαλοποιεί τις μεταβολικές διεργασίες και αποτρέπει την υπερβολική αύξηση βάρους.
- αναπτύσσει μύες, οι οποίοι με τη σειρά τους ενισχύουν το σκελετικό σύστημα.
- εκπαιδεύει όλα τα συστήματα του σώματος και βελτιώνει το ανοσοποιητικό.
- βοηθά στη βελτίωση της διάθεσης.
Για να διατηρούνται οι αρμοί σε καλή κατάσταση, δεν πρέπει να υπερφορτώνονται. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγετε τη σωματική δραστηριότητα. Η άσκηση είναι απολύτως απαραίτητη για τις αρθρώσεις, αλλά θα πρέπει να είναι μέτρια και κατάλληλη για τη φυσική κατάσταση, την ηλικία και άλλα ατομικά χαρακτηριστικά κάθε ατόμου.
Οι ειδικοί λένε ότι το περπάτημα σε οποιαδήποτε ηλικία είναι ο καλύτερος τρόπος για την πρόληψη της οστεοαρθρίτιδας του γόνατος και συνιστούν να περπατάτε τουλάχιστον 6.000 βήματα καθημερινά. Η κολύμβηση είναι πολύ ευεργετική όταν η άσκηση γίνεται χωρίς την αρνητική επίδραση του σωματικού βάρους στα οστά. Η τακτική άσκηση ενός αθλήματος ή μιας αγαπημένης δραστηριότητας που σχετίζεται με την άσκηση (χορός, κηπουρική, παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους με παιδιά) βοηθά στην πρόληψη της οστεοαρθρίτιδας και διατηρεί τις αρθρώσεις σε καλή κατάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα.